Polski wynalazek pozwoli opracować nowe metody leczenia raka

Polskim chemikom z FUW, we współpracy z badaczami z Louisiana State University (USA), udało się tak zmodyfikować kwas rybonukleinowy mRNA, że możliwe stało się wykorzystanie go w przeciwnowotworowych szczepionkach lub terapiach genowych. Aytorzy badań uważają, że będą one bezpieczniejsze i skuteczniejsze niż obecnie testowane.

- Dajemy biologom uniwersalne narzędzie, które potencjalnie umożliwia opracowanie skutecznych szczepionek przeciwko każdej chorobie nowotworowej - zapewnia biorący udział w badaniach dr Jacek Jemielity z Zakładu Biofizyki FUW.

Licencja na produkcję zmodyfikowanego mRNA została już wykupiona przez niemiecką firmę BioNTech z Moguncji. Firma zapowiada, że jej oddział o nazwie Ribological jeszcze w 2011 r. rozpocznie pierwszą fazę badań klinicznych nad nową szczepionką przeciwnowotworową opartą o mRNA. Ma ona znaleźć zastosowanie w pierwszej kolejności w leczeniu złośliwego nowotworu skóry - czerniaka.

Naukowcy od lat próbują zastosować terapię genową w leczeniu wielu chorób, także nowotworowych. Obecnie polega ona na dokonywaniu zmian na poziomie DNA komórek nowotworu. - Manipulowanie DNA jest jednak dość ryzykowne i grozi różnymi powikłaniami u pacjentów - podkreśla prof. dr hab. Edward Darżynkiewicz z Zakładu Biofizyki FUW. Jego zespół od lat pracuje nad bezpieczniejszym sposobem, którym jest wykorzystanie w terapii informacyjnego RNA (mRNA).

Łańcuch mRNA, zawierający genetyczny "przepis" na dane białko, można by wprowadzać do komórek nowotworu lub komórek odporności, zamiast terapeutycznego genu, który je koduje. Problem w tym, że czas życia łańcuchów mRNA jest krótki – zazwyczaj są to godziny, nierzadko minuty. – Zanim wstrzyknięte do organizmu terapeutyczne mRNA dotarłoby do komórek i wyprodukowało zbawienne dla pacjenta białko, zostałoby rozłożone przez enzymy obecne w jego organizmie - tłumaczy prof. Darżynkiewicz.

Dzięki opracowanemu przez naukowców z FUW rozwiązaniu udało się czas życia mRNA w komórce wydłużyć trzykrotnie, a ilość białka wytwarzanego z jego udziałem wzrosła aż pięć razy. Testy na myszach, wykonane przez badaczy z firmy BioNTech i z Uniwersytetu Medycznego w Moguncji, wykazały, że układ odpornościowy gryzoni reagował na to białko aż trzykrotnie silniej, niż na białko powstałe po wstrzyknięciu niezmodyfikowanego mRNA.

Jak oceniają naukowcy, szczepionki i terapie bazujące na mRNA będą miały wiele zalet. Najważniejszą będzie to, że nie będą ingerować w genom, co likwiduje ryzyko mutacji i zwiększy bezpieczeństwo ich stosowania.