Antracykliny – to grupa antybiotyków stosowanych jako leki przeciwnowotworowe. Antracykliny są stosowane w leczeniu różnorodnych nowotworów: chłoniaków złośliwych, ostrej białaczki, raka piersi, itp.
Do antracyklin należą między innymi:
Doksorubicyna- (doxorubicin, adriblastyna, adriamycyna, adriamycin, hydroxyldaunorubicin;) – antybiotyk z rzędu antracyklin o działaniu cytostatycznym. Zakres jej działania i skuteczność należą do wysokich. Jej działanie polega na wejściu z helisą DNA w trwały kompleks, co uniemożliwia dalszy podział i doprowadza do śmierci komórki. Doksorubicyna, popularnie zwana adriamycyną jest szeroko stosowanym cytostatykiem. Doksorubicynę podaje się dożylnie lub dotętniczo we wlewie kroplowym, czasem także miejscowo (*w raku pęcherza moczowego). Po wynaczynieniu może wystąpić martwica okolicznych tkanek
Zastosowanie:
- leczenie indukujące ostrych białaczek
- ziarnica złośliwa
- chłoniaki
- rak sutka
- drobnokomórkowy rak płuca
- rak pęcherza moczowego
- rak jajnika
- rak tarczycy
- mięsaki
Działania niepożądane:
• supresja szpiku,
• nudności i wymioty(czasem o silnym przebiegu),
• uszkodzenie mięśnia sercowego ,
• przebarwienia skóry, martwica
• różowe zabarwienie moczu,
• wyłysienie,
• wtórne białaczki
Daunorubicyna – antybiotyk z rzędu antracyklin, otrzymywanych z gatunku Streptomyces peucetius vel cesius. Posiada działanie cytostatyczne. Jest związkiem macierzystym dla innych antybiotyków antracyklinowych. Powoduje śmierć komórki poprzez utworzenie trwałego, niemożliwego do rozplecenia kompleksu z helisą DNA. Daunorubicynę podaje się dożylnie we wlewie kroplowym. Daunorubicyna ze względu na dużą kardiotoksyczność jest obecnie wykorzystywana jedynie w leczeniu ostrych białaczek. O wiele szersze zastosowanie mają mniej kardiotoksyczne doksorubicyna i epirubicyna.
Zastosowanie:
-leczenie indukujące ostrych białaczek
Działania niepożądane:
• Supresja szpiku,
• nudności i wymioty (o zwykle silnym przebiegu),
• uszkodzenie mięśnia sercowego,
• różowe zabarwienie moczu,
• zmiany skórne,
• wyłysienie.
Epirubicyna – pochodna doksorubicyny o działaniu cytostatycznym.Jej zakres działania jest podobny jak w przypadku doksorubicyny, mniejsza natomiast jest jej toksyczność, a szczególnie kardiotoksyczność. Epirubicynę podaje się dożylnie lub dotętniczo w postaci wlewu kroplowego.
Zastosowanie: rak sutka, rak gruczołu tarczowego, rak gruczołu krokowego, rak trzustki, chłoniaki złośliwe, mięsaki tkanek miękkich, rak płuc.
Działania niepożądane:
Supresja szpiku, nudności i wymioty (niekiedy o ciężkim przebiegu), uszkodzenie mięśnia sercowego, zmiany skórne (przebarwienia), wypadanie włosów, uszkodzenie błon śluzowych (zapalenie i bolesne nadżerki) przeważnie jamy ustnej, hiperurykemia
Idarubicyna – pochodna antracyklin o działaniu cytostatycznym, podawana dożylne.
Zastosowanie: ostra białaczka nielimfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna, szpiczak mnogi, drugi rzut w zaawansowanym raku sutka.
Działania niepożądane:
• mielosupresja- leukopenia, trombocytopenia
• kardiotoksyczność - zastoinowa niewydolność serca, zaburzenia rytmu serca
• przejściowe wyłysienie
• zapalenie - przełyku, błon śluzowych
• objawy grypopodobne
• biegunki i wymioty
• osłabienie odporności - zwiększenie podatności na różne infekcje
• podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych i bilirubiny
Mitoksantron (mitoxantrone) – syntetyczny antybiotyk antracyklinowy, pochodna antrachinonu, wykazująca silne działanie przeciwnowotworowe. Stosowany w leczeniu wtórnie postępującej (przewlekłej), postępująco-nawracającej lub pogarszającej się nawracająco-zwalniającej postaci stwardnienia rozsianego
Zastosowanie:
• Ostra białaczka szpikowa u dorosłych
• chłoniaki nieziarnicze
• rak sutka
• rak gruczołu krokowego oporny na leczenie hormonalne
• białaczka limfoblastyczna oporna na leczenie
• rak płuc (drobno- i niedrobnokomórkowy)
• rak jajnika
• rak żołądka
• rak okrężnicy
• czerniak złośliwy.
Działania niepożądane:
Mitoksantron charakteryzuje się słabszym działaniem kardiotoksycznym niż doksorubicyna, ma jednak dużo innych działań niepożądanych.
• Mielotoksyczność (leukopenia, niedokrwistość, małopłytkowość, rzadko ostra granulocytopenia)
• nudności i wymioty o umiarkowanym nasileniu
• biegunka
• zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
• utrata włosów
• zaburzenia rytmu serca
• tachykardia
• kardiomiopatia zastoinowa
• reakcje alergiczne
• wtórny brak miesiączki
• anoreksja
• zaparcia
• duszność
• zmęczenie
• gorączka
• krwawienie z przewodu pokarmowego
• zapalenie spojówek
• bezsenność
• splątanie
• stany lękowe
• parestezje
• sinienie skóry i paznokci
Inne antracykliny:
- aklarubicyna
- zorubicyna,
- pirarubicyna,
- walrubicyna.
http://www.termedia.pl/magazine.php?magazi...ubpage=ABSTRACT
