Ocena:
oceń

rozmiar czcionki

|

|

poleć

|

drukuj

|

forum

|

2016-01-03 09:45:00

Praktyczny przewodnik profilaktyczny dla kobiet w trakcie/ po leczeniu nowotworu piersi

CZĘŚĆ PIERWSZA
Nowotwór piersi jest aktualnie uznawany za najczęściej występujący w Polsce nowotwór w środowisku kobiet. Najczęściej rozwija się u kobiet między 50. a 70. rokiem życia i to właśnie te kobiety są w grupie największego ryzyka zachorowani 

. Aby zmniejszyć ryzyko ich zachorowania na nowotwór piersi, niezbędna jest odpowiednia profilaktyka, wiedza na temat zapobiegania i leczenia chorób układowych, predyspozycji do ujawnienia się fenotypowych zmian w zakresie nieprawidłowości genetycznych i układowych, predyspozycji do występowania poszczególnych chorób i zaburzeń układowych, znajomość pracy własnego organizmu, preferencji krwi i mięśni do wytrzymałościowej pracy, wydolności organizmu. Niezwykle istotną kwestią jest samoświadomość potrzeb profilaktyki, dbałości, higieny, regularnej kontroli wagi, regularnych badań hormonalnych i morfologicznych, aktywizacji ruchowej i regularnego badania piersi w życiu każdej kobiety.
Z myślą o tych i wielu innych kwestiach powstał ten przewodnik. Stworzony on został w prostej, przystępnej formie- na zasadzie bezpośredniej komunikacji - zadawanych pytań i bezpośrednich odpowiedzi, tak, by każdy mógł w szybki, bezproblemowy i mało angażujący sposób znaleźć odpowiedź na nurtującą go kwestię. Przewodni ten zbiera odpowiedzi na szeregi zadawanych pytań, stanowi kompendium, które warto mieć zawsze pod ręką.
1. Co to jest nowotwór piersi?
Nowotwór piersi - to choroba spowodowana niekontrolowanym rozrostem komórek pochodzących z danej tkanki lub narządu. Dzieje się to w sposób nieprawidłowy, bowiem każda komórka naszego ciała ulega podziałom w ściśle zaplanowany sposób. Złośliwy klon, mutacje komórek mogą rosnąć w postaci guza, powodując ucisk i zniszczenie otaczających tkanek, a dodatkowo rozprzestrzeniać się z prądem krwi po całym organizmie powodując powstanie nowych ognisk czyli przerzutów. Wcześnie wykryte objawy raka piersi dają szansę na całkowite wyleczenie, dlatego tak ważne jest wychwycenie choroby w odpowiednim momencie i podjęcie właściwego leczenia. Ryzyko, że nowotwór złośliwy piersi doprowadzi do śmierci jest niskie, ale pod warunkiem, że guz piersi zostanie wykryty, kiedy jest niewielki - nie przekracza 0,5 cm średnicy.
2. Czynniki ryzyka nowotworu piersi?
Naukowcy wciąż starają się poznać główne przyczyny nowotworu piersi, nie mniej jednak dokładne przyczyny piersi nie są wciąż rozpoznane. Jednakże istnieją pewne czynniki, których występowanie zwiększa zachorowania. Oto one:
- wiek – objawy nowotworu piersi pojawiają się najczęściej u kobiet między 50. a 70. rokiem (podstawowym czynnikiem ryzyka jest bowiem fakt, iż każda z komórek ma swoją żywotność, potrafi pomnożyć się ograniczoną ilość razy, kolejne podziały zwiększają ryzyko wystąpienia mutacji) życia – najnowsze doniesienia wskazują, że aż 77 proc. kobiet, u których wykryto raka piersi, ma powyżej 50 lat;
- genetyka – ryzyko wystąpienia raka piersi jest większe, im bliższy jest stopień pokrewieństwa osoby chorej z innymi osobami w rodzinie; prawdopodobieństwo wystąpienia raka u kobiety, której matka chorowała, zwiększa się aż o 50 proc.; ostatnie doniesienia wskazują także na fakt, że mutacje genu RECQL znacznie zwiększają ryzyko pojawienia się nowotworu piersi
- otyłość – zwiększa nie tylko wystąpienie nowotworu, ale także jego wykrycie (otłuszczona tkanka stanowi dużą oporność hydratacyjną, co powoduje trudności lokalizacyjne i utrudnia wizualizację istniejącego nowotworu);
- czynniki endogeniczne (wewnętrzne) – nowotwór piersi częściej występuje u kobiet, które zaczęły miesiączkować przed 12. rokiem życia i które przechodziły menopauzę po 55. roku życia; dodatkowo należałoby zwrócić uwagę na istnienie zaburzeń hormonalnych, zaburzeń wagi ciała, nieregularnych miesiączek, które zaburzają podziały komórkowe i stanowią czynnik zwiększający ryzyko wystąpienia nowotworu piersi;
- czynniki egzogeniczne (zewnętrzne) – to przede wszystkim hormonalne środki antykoncepcyjne, hormonoterapia zastępcza (HTZ)- stosowanie środków zmieniających gospodarkę hormonalną w znacznym stopniu może wywierać wpływ na zaburzenia podziału komórkowego, a konsekwencji do rozrostu komórek nowotworowych;
- zła dieta – czynnikiem ryzyka rozwoju nowotworu piersi jest także nieodpowiednia dieta, w której znajdują się duże ilości pokarmów wysokotłuszczowych; niekontrolowane spożywanie produktów o wysokim indeksie glikemicznym powoduje także nieprawidłowy transport substratów energetycznych, odkładanie substratów na ściankach naczyń organizmu, spadek drożności naczyń, zaburzenia pracy organów i narządów,
- alkohol, płeć, rasa
- późny wiek pierwszego porodu (po 35 roku życia),
- długotrwała (co najmniej 10 lat) hormonalna terapia zastępcza,
- rodzinne występowanie raka piersi (poniżej 50 r.ż),
- rak piersi w wywiadzie,
- nosicielstwo mutacji niektórych genów (przede wszystkim BRCA1 i BRCA2),
- łagodne choroby rozrostowe piersi

3. Objawy i diagnostyka raka piersi ?
Bardzo ważnym elementem profilaktyki przeciwnowotworowej jest dokładne palpacyjne samobadanie piersi. Proces ten należy wykonywać w różnych okolicznościach, porach dnia, fazach cyklu menstruacyjnego, stopniu odżywienia i uwodnienia organizmu. Wnikliwa weryfikacja pozwoli wyczuć/ wyeliminować fakt istnienia w piersiach kobiety szeregu zmian mających charakter pojedynczych lub mnogich zmian o charakterze torbielowym lub zauważania zmian wyglądu lub kształtu piersi bądź sutka (nieregularność lub wklęsłość);
Dodatkową informacją wymagającej wzmożonej czujności kobiety powinno być występowanie poniższych objawów: piersi są obrzęknięte, wyczuwalne guzki występują nie tylko w obrębie piersi, ale także pod pachą, z brodawki wydostaje się ciemniejsza wydzielina lub krew, na brodawce sutkowej lub wokół niej pojawia się wysypka, nastąpiło zaczerwienienie i stwardnienie skóry, poszerzyły się żyły skóry piersi.
Występowanie ww. niepokojących objawów wymaga od kobiety przeprowadzenia szeregu badań dodatkowych, których zadaniem jest mają wykluczyć lub potwierdzić występowanie raka piersi. Należą do nich:
- mammografia;
- ultrasonografia – badanie ultrasonografem pozwala na odróżnienie guzka od torbieli oraz zlokalizowanie położenia występujących zmian; zaleca się go kobietom młodym i w ciąży, gdyż chroni je przed szkodliwym promieniowaniem Rentgena;
- biopsja aspiracyjna cienkoigłowa – nakłucie cienką igłą i pobranie materiału do badania – jeśli w strzykawce pojawi się krew, to zachodzi prawdopodobieństwo, że jest to nowotwór piersi;
- biopsja gruboigłowa – pobranie tkanki do badania i obejrzenie jej pod mikroskopem;
- biopsja otwarta – polega na nacięciu skóry i usunięciu całego guzka z marginesem otaczających go tkanek;
Inne badania potwierdzające obecność nowotworu piersi to: badania mikroskopowe, termografia lub galaktografia.
4. Na czym polega leczenie nowotworu piersi?
Leczenie nowotworu wymaga zastosowania odpowiednich procedur, dlatego tak bardzo ważna jest wnikliwa diagnostyka nowotworu, gdyż ona w dużej mierze powoduje powodzenie stosowanych działań o charakterze leczniczym i aktywizacyjnym. Czas wykrycia nowotworu, ocena stanu funkcjonalnego, strukturalnego, psychicznego, morfologicznego pacjenta pozwala na lepszą indywidualizację sposobów leczenia.
Najnowsze doniesienia naukowe wnoszą, że bardzo ważnym elementem stanowiącym o szybszym powrocie do sprawności jest aktywność ruchowa zgodna z preferencjami i możliwościami samego pacjenta. Nie mniej jednak aktywność ruchowa w znacznym stopniu poprawia funkcjonowanie organizmu, warunkuje lepsze samopoczucie. Poprawa zdolności funkcjonalnych organizmu, powoduje lepszą kompensację powysiłkową, pochorobową organizmu, wpływa na polepszenie zdolności transportowych poszczególnych układów, poprawia pracę narządów i układów, stabilizuje gospodarkę wodno-elektrolitową, regulację przewodnictwa nerwowego oraz poprawia gospodarkę hormonalną. Nie mniej jednak w zależności od stanu funkcjonalnego i stadium chorobowego, w którym zdiagnozowana jest choroba nowotworowa, przyjmuje się odpowiednie sposoby leczenia, uwzględniające jego długość trwania, intensywność i liczbę stosowanych serii. Oprócz leczenia chirurgicznego (mastektomii radykalnej, częściowej, oszczędzającej, wycięcia węzłów chłonnych) często stosuje się także leczenie uzupełniające. Jako leczenie uzupełniające stosuje się chemioterapię, radioterapię czy hormonoterapię. Poszczególne metody można opisać następująco:
- chirurgiczne leczenie raka - piersi polega na wycięciu gruczołu piersiowego; w zależności od studium rozpoznania choroby nowotworowej, często nie jest możliwe usunięcie samego guzka (tzw. chirurgia oszczędzająca) i koniecznie jest wycięcie gruczołu piersiowego wraz z węzłami chłonnymi i mięśniami piersiowymi (chirurgia doszczętna);
- chemioterapia – opiera się na leczeniu farmakologicznym; metoda ta jest stosowana do zniszczenia klinicznie niewykrywalnych mikroprzerzutów, które mogą się pojawić już w początkowych fazach istnienia raka, a to z kolei może zapobiec rozwijaniu się przerzutów;
- radioterapia – leczenie za pomocą promieniowania jonizującego.
5. Czy możliwe jest całkowite wyleczenie nowotworu ?
Nowotwór piersi jest niezwykle poważnym schorzeniem, ale możliwe jest jego całkowite wyleczenie przy regularnych badaniach i samokontrolach piersi. Dlatego tak ważne są okresowe wizyty kontrolne. Im wcześniej zostanie wykryty guz piersi tym większe są szanse na to, że nie będzie powodował on szeregu dodatkowych komplikacji. Trzeba mieć jednak świadomość, że stadium rozpoznania choroby oraz prawidłowy proces prowadzenia leczenia, dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta jest podstawą do lepszych rokowań leczenia.
6. Czy zakup rękawów przeciwobrzękowych jest dofinansowywany z NFZ?
Tak, od stycznia 2014 r. zakup rękawów jest dofinansowywany z Narodowego Funduszu Zdrowia. To bardzo ważna informacja dla osób chcących dokonać zakupu tego rodzaju zaopatrzenia ortopedycznego, zwłaszcza, że zakup rękawa to koszt ok.300-400zł. Jeśli jest on szyty na miarę, jego koszt wzrasta do kwoty 700- 800 zł.
7. Jak długo może trwać leczenie chemioterapeutyczne?
W zależności od stanu chorobowego i potrzeb interwencji lekarskiej eliminującej rozsiane/ powstałe z nieprawidłowych podziałów, mutacji w obrębie różnych części organizmu, komórki nowotworowe leczenie może zawierać różne dawki i liczbę serii chemioterapii. W szczególnych przypadkach stosuje się chemioterapię przed i pooperacyjną mającą na celu maksymalną eliminację komórek nowotworowych.
8. Jakie objawy mogą towarzyszyć chemioterapii?
Chemioterapii często towarzyszy szereg objawów świadczących o obronie organizmu i kumulacji energii na pokonaniu stanu zapalnego organizmu- niejednokrotnie towarzyszą wymioty, metaliczny smak w ustach, suchość skóry i wewnętrznej części jamy ustnej, bóle mięśniowo-szkieletowe, hipotermia, ból w klatce piersiowej, zaburzenia snu, trudności z przyjmowaniem pokarmów, rozstroje żołądkowe, osłabienie mięśniowe, zaburzenia koordynacji i percepcji. Nie mniej jednak występowanie/ brak powyższych objawów jest związane z indywidualnym stanem funkcjonalnym, stopniem odżywienia, ogólnym stanem organizmu.
9. Czym są zmiany „meta” w scyntynografii kości?
Zmiany tzw. „meta” w scyntygrafii kości świadczą o zaistnieniu przerzutów nowotworowych do kości.
10. Jakie profity przysługują kobietom ze stwierdzonym znacznym stopniem niepełnosprawności w zwykłym zakładzie pracy?
Pracodawca w takich przypadkach jest zobowiązany do utworzenia miejsca pracy dla osoby niepełnosprawnej. Przedstawione w zakładzie pracy dokumenty pozwalają korzystanie z przywilejów 7 godzinny dzień pracy, pobrania dodatkowych 10 dni urlopu , osoba taka nie może także korzystać z nadgodzin. Natomiast pieniądze z PFRONu dostaje pracodawca a zatrudniona osoba otrzymuje taką samą pensje jaka ma w podpisanej w zakładzie pracy umowie.
11. Czym jest „port”?
Jest to stały i długoterminowy dostęp dożylnym. Składa się z komory, czyli zbiorniczka wyposażonego w samouszczelniającą się membranę oraz połączonego z nią cewnika, umieszczonego w żyle głównej górnej. Najważniejszą zaletą portu jest możliwość jego używania przez wiele miesięcy, a nawet lat. Uzyskanie dostępu przez wykwalifikowany personel nie jest skomplikowaną czynnością, nie przysparza choremu bólu, czy stresu związanego z powtarzanymi próbami dostępu obwodowego (tzw. wenflonami). Jak pokazują niektóre badania, port jest u blisko 30% pacjentów jedyną drogą dostępu dożylnego i bez niego w wielu przypadkach leczenie w ogóle nie byłoby możliwe. Dla wielu pacjentów z problemami dotyczącymi kruchości żył, trudnościami z zabiegami wymagającymi wkłucia wsobnego jest to bardzo dobre rozwiązanie umożliwiające podanie potrzebnych środków zaradczych.
12. Na czym polega i jak długo trwa zabieg wszczepienia portu?
Aby umieścić cewnik w żyle głównej górnej konieczne jest wprowadzenie go do żyły szyjnej wewnętrznej lub żyły podobojczykowej. Najczęściej dostęp taki uzyskuje się poprzez nakłucie jednej z w/w żył, ale możliwe jest także chirurgiczne wypreparowanie naczynia, jego nacięcie i wprowadzenie cewnika, a także uzyskanie dostępu centralnego z dalszego naczynia: żyła naramienna, łokciowa, promieniowa. Jednak im dłuższy przebieg cewnika tym wolniejszy przepływ będziemy mogli uzyskać i tym większe będzie ryzyko zakrzepicy, dlatego dostępy obwodowe przy implantacji portów stosowane są sporadycznie.
Po uzyskaniu dostępu do wybranej żyły, wprowadza się do niej cewnik portu. Następnie w okolicy podobojczykowej wykonuje się kieszeń miedzy skórą a mięśniami i umieszcza w niej komorę portu. Ostatnim etapem jest tunelizacja, czyli przeprowadzenie cewnika pod skórą od miejsca wprowadzenia do żyły do miejsca wszczepienia komory portu oraz połączenie układu w jedną całość. Najtrudniejszą i najmniej przewidywalną częścią zabiegu, jest identyfikacja żyły centralnej, bowiem należy nakłuć naczynie, którego nie widać i którego nie można wyczuć palpacyjnie, a różnego rodzaju nieprawidłowości w przebiegu żył dotyczą ok.20% pacjentów. Zwykle (czyli gdy nie ma trudności w identyfikacji żyły centralnej) zabieg wszczepienia portu trwa w granicach 30-45 min.
13. Czy ucisk piersi podczas badania mammograficznego jest bolesny?
Badanie mammograficzne może powodować odczuwalny ucisk/ dyskomfort, ale jest samo badanie powinno być bezbolesne. Niewielka bolesność może wystąpić u kobiet, u których ilość tkanki gruczołowej w piersiach jest mała, a przeważa tkanka tłuszczowa. Ucisk trwa jednak tylko kilka sekund.
14. Gdzie udać się w celu wykonania biopsji?
Z wynikami badań należy udać się do poradni chorób piersi lub poradni onkologicznej.
15. Czy ból piersi jest objawem pojawienia się komórek nowotworowych w obszarze piersi?
Istnieją różne przyczyny bólu występującego w okolicach piersi – najczęściej jednak jest on spowodowany stanem zapalnym, stosowaniem terapii hormonalnej bądź wahaniem hormonów związanych z cyklem miesięcznym. Ból piersi nie należy do charakterystycznych objawów raka.
16. Czym to jest ekspander piersi?
Ekspander uznać można za rodzaj rozprężacza tkankowego. Urządzenie to służy do stopniowego rozciągnięcia skóry, tak aby możliwe było wszczepienie implantu pod fałdę skóry. Skóra i mięsień ulegają powolnemu rozciągnięciu w podobny sposób, jak to się dzieje z brzuchem ciężarnej.
17. Jak dokonuje się rozciągnięcia skóry przy użyciu ekspandera?
W pierwszym etapie rozciągania skóry chirurg wykonuje operację wszczepienia pustego ekspandera pod pokrywający klatkę piersiową mięsień piersiowy większy. Następnie, po około 2. tygodniach po operacji, kiedy rana pooperacyjna jest już wygojona i nie ma oznak stanu zapalnego tej okolicy, rozpoczyna się wypełnianie ekspandera. Wstrzykuje się stopniowo do pustego dotąd „woreczka” coraz większe ilości fizjologicznego roztworu soli. Wykonuje to lekarz w przychodni, w odstępach 1-2-tygodniowych, aż do uzyskania pożądanej objętości i kształtu (wielkość ta powinna być nieco większa niż pożądany rozmiar piersi). W ten sposób powstaje pod skórą kieszonka w kształcie piersi, loża dla implantu. Następnie usuwa się ekspander - po 6-12 tygodniach, kiedy skóra i mięsień ustabilizują się na ekspanderze, zastępuje się go implantem silikonowym. Jest to drugi, po wszczepieniu ekspandera, etap operacji rekonstrukcji piersi przy pomocy endoprotezy. Zabieg ten ma miejsce zazwyczaj ok. 3-4 miesiące po wszczepieniu ekspandera.
18. Czy możliwa jest rekonstrukcja piersi ekspanderem?
Istnieje możliwość rekonstrukcji piersi przy użyciu ekspandera. Można pozostawić urządzenie, wypełnione płynem, po skórą i mięśniem jako implant, a jedynie usunąć zawór, przez który wlewany był płyn. Ekspandery, które wykorzystuje się w tej metodzie, mają nieco inną budowę. Składają się z dwóch części (komór) - zewnętrznej, wypełnionej żelem silikonowym, i wewnętrznej, początkowo pustej, w której umieszcza się sól fizjologiczną.
19. Kiedy najlepiej dokonać rekonstrukcji piersi?
Rekonstrukcja piersi może być wykonana w trakcie tej samej operacji co wykonywana mastektomia. Taki zabiegi jest nazywany rekonstrukcją jednoczasową. Rekonstrukcję można także wykonać po tygodniach, miesiącach a nawet latach po mastektomii. Nazywa się wtedy rekonstrukcją opóźnioną/ odroczoną. W zależności od osobistych warunków i stanu funkcjonalnego i psychicznego, kobieta wraz z lekarzem mogą zdecydować, która metoda i w jakim czasie jest dla niej najlepsza.
20. Jakie są rodzaje rekonstrukcji piersi?
Wyróżnia się kilka rodzajów rekonstrukcji piersi. Są to m.in. rekonstrukcje z wykorzystaniem:
A) ekspandera tkankowego:
- rekonstrukcja dwuetapowa
- rekonstrukcja jednoetapowa
B) własnych tkanek kobiety
21. Jak wygląda okres rekonwalescencji po zastosowaniu rekonstrukcji piersi?
Największe uczucie dyskomfortu występuje w ciągu pierwszych 24 do 72 godzin po operacji wszczepienia protezy. Pierś jest wówczas obrzęknięta i bardzo tkliwa. Jakkolwiek okres powrotu do zdrowia jest różny u różnych kobiet, pacjentka powinna być w stanie podjąć na nowo lekką aktywność po około tygodniu. Jednak należy poczekać co najmniej 3-4 tygodni przed powrotem do pełnej aktywności.
Ważną częścią okresu rekonwalescencji jest noszenie pooperacyjnego stanika lub uciskowej garderoby, która zapewnia specjalne podtrzymanie piersi.W przypadku wystąpienia jakichkolwiek problemów, po operacji wszczepienia protezy piersi, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Dotyczy to szczególnie objawów takich jak: wysoka gorączka, znaczny obrzęk piersi, wrażliwość na dotyk, bolesność, zaczerwienienie lub zaognienie.
22. Czym się kierować podczas kupna nowych staników?
Biustonosz ma za zadanie podtrzymywać biust lub protezy, dlatego w przypadku doboru stanika, należy zwrócić uwagę na kilka istotnych kwestii. Warto zaopatrzyć się w biustonosze na szerokich, wygodnych ramiączkach, wysoko zabudowane, z miseczkami wyposażonymi w kieszonki na protezę, tak, aby były dobrze dopasowane do kształtu piersi i blizny pooperacyjnej.
Należy zwrócić uwagę na fiszbiny –dobrać odpowiednią szerokość fiszbiny – za wąska absolutnie nie wchodzi w grę, nawet okazjonalnie. Zwróćmy uwagę na dobór rozmiaru obwodu – pas powinien być na tyle ścisły, żeby podtrzymać pierś i protezę (luźny, przesuwający się i ocierający ciało pas nie jest pożądany), ale na tyle luźny, żeby nie powstawało ryzyku ucisku i obrzęków. Oprócz rozmiaru ważne są też zastosowane materiały – miękkie, przyjemne w dotyku, dobrze pracujące, szczególnie na obwodzie – nie sprawdzą się wiotkie, wąskie pasy z ciasnymi gumkami. Im szerszy pas obwodu, tym lepsze podtrzymanie bez zbędnego ucisku. Należy zwrócić też uwagę na to, aby biustonosz w żadnym miejscu nie uciskał na blizny, powodując dyskomfort (np. w okolicy pachy), gdyż może to powodować dodatkowe zaburzenia okolicy pozabiegowej.
23. Czym jest braffiting?
Idea brafittingu polega na wybieraniu staników tak, by były nie tylko wygodne, ale również ładnie kształtowały piersi i pasowały noszącym je kobietom, zgodne ze stworzoną w tym celu numeracją bielizny.
24. Czym jest gen HER2?
HER2 - jest białkiem znajdującym się na powierzchni komórek niektórych guzów piersi. Gen ten odpowiada za szybki rozrost nowotworu. Nadmiar ekspresji genu (ilości) występuje u około 20% kobiet i jest niekorzystnym czynnikiem zwiększającym ryzyko zaistnienia nowotworu piersi. Jego oznaczenie pozwala określić typ występującego nowotworu i dobrać właściwe leczenie. Receptor HER2 oznacza się za pomocą testów:
A) IHC (immunohistochemicznego): wynik 0 – prawidłowy – brak nadmiernej ekspresji, wynik (+) – prawidłowy – brak nadmiernej ekspresji, wynik (++) – graniczny – trzeba zweryfikować
B) metodą np. FISH: wynik (+++) – pozytywny – nadmierna ilość HER2, FISH (hybrydyzacji fluorescencyjnej in situ), wynik 0 – prawidłowy wynik + – pozytywny - nadmierna ilość HER2
25. Jak zbudowany jest układ limfatyczny?
Układ naczyń limfatycznych jest systemem drenażowym. Ze względu na przekrój poprzeczny naczyń limfatycznych i spełniane przez nie funkcje, wyróżnia się 4 podstawowe struktury naczyń wchodzących w skład tego układu, m.in.:
I. kapilary limfatyczne - odpowiedzialne za wytwarzanie limfy,
II. przedkolektory - aktywne naczynia transportujące limfę, łączące kapilary z kolektorami, zawierające odcinki resorbcji płynu tkankowego,
III. kolektory - właściwe naczynia transportowe limfy, posiadające zastawki w ścianach wewnętrznych naczyń, w budowie strukturalnej podobne do żył,
IV. pnie limfatyczne - największe naczynia limfatyczne, uchodzące w pobliżu serca do układu żylnego, przyjmujące chłonkę z narządów wewnętrznych, kończyn i tułowia.
26. W jakich miejscach kończyny górnej dokonuje się pomiarów obrzęku limfatycznego?
Zazwyczaj dokonuje się 7 pomiarów kończyny górnej w następujących punktach:
I. na wysokości dołu pachowego
II. 10 cm powyżej wyrostka łokciowego
III. 5 cm poniżej wyrostka łokciowego
IV. 10 cm poniżej wyrostka łokciowego
V. 5 cm poniżej wyrostka łokciowego
VI. W części środkowej śródręcza z wyłączeniem kciuka
VII. na wysokości przegubu nadgarstka.
27. W jaki sposób dokonuje się zabiegu automasażu?
1. Zalecane jest wykonywanie automasażu w pozycji siedzącej, z kończyną ułożoną na klinie na całej długości jej przebiegu (2 razy dziennie/ ok.10-15 min).
2. Zaleca się używanie oliwki/ kremu do masażu (np. z arniką) w celu uniknięcia podrażnień podczas wykonywania czynności automasażu.
3. Przed rozpoczęciem właściwego automasażu, warto zadbać o udrożnianie węzłów chłonnych nadobojczykowych (obustronnie), węzłów pachowych przeciwnej kończyny i węzłów pachwinowych strony operowanej kończyny (ruchami okrężnymi do wewnątrz).
Opis technik stosowanych w automasażu:
1. Technika głaskania - ruch należy wykonywać całą dłonią, obejmując całą kończynę przesuwając lekko, miarowo, bez ucisku, w kierunku dołu pachowego, do węzłów przykręgosłupowych, pachwinowych i węzłów pachowych przeciwnej kończyny (przy mastektomii jednostronnej). Ruch automasażu powinien być wykonywany w 3 pasmach zgodnie z regułą: dłoń rozpoczynająca automasaż z góry kierowana jest przez bark, w stronę łopatki, od spodu kończyny przez dół pachowy w stronę okolic jednoimiennej pachwiny, od strony wewnętrznej przez mostek do przeciwległego dołu pachowego. Ruch rozpoczyna się od opracowania okolic leżących bliżej dołu pachowego- okolica ramienna (udrażniając tym samym przepływ limfy dla okolic proksymalnych), kolejno dopiero przechodzi się do opracowywania okolic dystalnych kończyny operowanej- od dłoni ku częściom proksymalnym ramienia, barku i łopatki i pachwiny.
Kierunek ruchów zawartych w automasażu zmienia nieco swój przebieg na czas radioterapii. Pamiętać bowiem należy, że w czasie tym nie można masować okolic napromienianych. Wówczas ruchy z góry i wewnętrznej części kończyny prowadzi się przez bark w stronę łopatki, ruch głaskania spodniej części kończyny, z ominięciem dołu pachowego, prowadzi się przez plecy w stronę biodra.
2. Technika rozcierania (ruchami okrężnymi)- jw. ruch prowadzony w 3 pasmach, zgodnie z zasadą opisaną powyżej;
3. Technika ugniatania całej kończyny – polegająca na objęciu rozluźnionych mięśni kończyny chwytem obrączkowym – tj. zwartym między kciukiem a pozostałymi palcami – i przesuwaniu z lekkim uciskiem i ruchami pulsującymi dłoni od palców w stronę barku;
4. Technika wyciskania – polegająca na objęciu kończyny chwytem obrączkowym (kciuk w opozycji do pozostałych palców) – z lekkim uściskiem, przesuwając dłoń jednostajnym ruchem w stronę barku.
5. Technika wstrząsania – ręka podniesiona w górę i delikatne potrząsana, ruchy strzepywania.
Wykonywany z odpowiednią dbałością, systematyczny automasaż stanowi ważny czynnik prewencyjny w zakresie profilaktyki przeciwobrzękowej. Regularne wykonywanie sekwencji ruchowych stanowi silną zaporę przed pojawieniem się obrzęku chłonnego u osób, u których stwierdzono niewydolność układu limfatycznego, uszkodzenie struktur naczyń limfatycznych itp. Regularny automasaż zapobiega także gromadzeniu limfy w układzie tkanek podskórnych (w wyniku niewydolności układowej) i jej włóknieniu.
Wśród czynników prewencyjnych należy wspomnieć także o zastosowaniu odpowiedniej suplementacji, diecie i monitoringu stopnia sprawności funkcjonowania układu krążenia. Należy bowiem pamiętać, że szczególne predyspozycje do wystąpienia obrzęku limfatycznego mają osoby z zaburzeniami krążenia, niewyrównanym ciśnieniem, z zaburzeniem przemiany białkowo- lipidowej, a także osoby po radioterapii i innych formach naświetlań, które to mogą znacząco uszkadzać w sposób mechaniczny strukturę naczyń limfatycznych.
28. Czy należy podejmować aktywność fizyczną w trakcie leczenia wspomagającego?
Tak, takie działanie pozwala bowiem na zachowanie prawidłowości funkcjonowania organizmu, obciążenie wynikające ze stosowania zewnętrznych form leczniczego niszczenia komórek nowotworowych, niejednokrotnie wywiera negatywny wpływ na czynnościową wydolność organizmu i sprawność funkcjonalną poszczególnych układów i narządów. Dopiero dostosowana do możliwości funkcjonalnych aktywizacja ruchowa pozwala na szybszy powrót do stanu przedchrobowego i sprawności fizjologicznej ogranizmu.
29. Jak wygląda schemat krążenia krwi z uwzględnieniem przepływu przez system naczyń limfatycznych?

30. Na czym polega niewydolność mechaniczna/dynamiczna i kombinowana układu limfatycznego?
Rodzaje niewydolności układu limfatycznego wynikają ze zróżnicowanych zaburzeń w obrębie funkcjonowania samego układu limfatycznego. Jeżeli mamy do czynienia ze zniszczeniem naczyń układu limfatycznego jako skutków zabiegów śródoperacyjnych czy stosowanej radioterapii jako leczenia wspomagającego- wówczas należy definiować istniejące zaburzenie jako niewydolność mechaniczną (ze względu na fakt zaistnienia mechanicznych uszkodzeń układowych). Jeśli zaś pod wpływem istniejącego stanu zapalnego, występującej róży, zmian ciśnienia wewnętrznego w organizmie kobiety, zaburzeń układu krwionośnego, kiedy to produkowana jest nadmierna ilość substancji limfatycznej w stosunku do zdolności transportowych organizmu, nadmierna ilość substancji limfatycznej wówczas pozostąca w naczyniach układzie limfatycznym jako obciążenie limfatyczne w dłuższej jednostce czasu w układzie naczyń krwionośnych.
Stan układu limfatycznego Pojemność transportowa układu Obciążenie limfatyczne Objętość czasowa limfy w układzie naczyń
Wydolny Prawidłowa
Prawidłowe Prawidłowa
Niewydolność dynamiczna Prawidłowa Podwyższone Podwyższona


Niewydolność mechaniczna Ograniczona Prawidłowe Ograniczona


Niewydolność kombinowana Ograniczona Podwyższone Ograniczona

 

31. Czym jest metoda BRAVA AFT ?
Metoda BRAVA AFT – jest innowacyjną metodą rekonstrukcji piersi dla kobiet po mastektomii. To połączenie lipofillingu (przeszczepu własnego tłuszczu) do piersi ze stosowaniem systemu BRAVA przed i po zabiegu przeszczepu tłuszczu.
System BRAVA został wynaleziony i opracowany w Miami Breast Center na Florydzie. To zewnętrzny ekspander przypominający biustonosz, składający się z pary półsztywnych miseczek. Wytwarzanie podciśnienia w miseczkach powoduje delikatne zasysanie skóry. Efektem jest rozciągnięcie tkanki piersi oraz powstanie miejsca, w które zostanie wstrzyknięty tłuszcz.
Pierwszym etapem kuracji jest noszenie urządzenia przez 6 tygodni (10 godzin na dobę, zazwyczaj w nocy). Drugim etapem jest rekonstrukcja piersi tkanką tłuszczową pacjentki pobieraną z różnych okolic ciała (np. brzucha czy pośladków), co pozwala na jednoczesne modelowanie sylwetki. Wstrzykiwanie pobranego tłuszczu wykonuje się cienkimi kaniulami, dzięki czemu zabieg jest małoinwazyjny i nie powoduje żadnych blizn a pozwala uzyskać piersi o naturalnym wyglądzie. Zabieg z wykorzystaniem autoprzeszczepu tkanki tłuszczowej ogranicza ryzyko powikłań do minimum. Przeszczepiony tłuszcz staje się integralną częścią ciała pacjentki. Oznacza to, że jeśli przytyje to jej nowa pierś zwiększy się, a jeśli schudnie – pierś zmaleje.
32. Jakie zespoły zajmują się orzekaniem o niepełnosprawności?
Orzekaniem o stopniu niepełnosprawności zajmują się powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności. Przy każdym zespole powinien działać punkt udzielający informacji o trybie i zasadach postępowania w zakresie orzekania o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności.
33. Jakie procedury są wymagane do uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności?
W celu uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności należy wykonać poniższe procedury:
1. zgłosić się do właściwego dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, powiatowego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (lub ośrodka pomocy społecznej, lub powiatowego centrum pomocy rodzinie) i pobrać formularze (wniosku i zaświadczenia lekarskiego) oraz zorientować się w szczegółach obowiązującej w danym powiecie procedury;
2.należy skompletować dokumentację (wypełnić wniosek, uzyskać wpisy lekarza rejonowego i lekarzy specjalistów, którzy prowadzą leczenie lub załączyć kopie posiadanej dokumentacji - zwłaszcza jeśli się posiada orzeczenie d. Komisji ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia o grupie inwalidzkiej lub orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy);
3. kompletny wniosek wraz z załącznikami (dokumentami dotyczącymi stanu zdrowia lub/i stopnia niezdolności do pracy) złożyć w powiatowym zespole ds. orzekania o niepełnosprawności (lub w ośrodku pomocy społecznej, powiatowym centrum pomocy rodzinie) zachowując sobie kopię dokumentacji. Stawić się na wezwanie komisji w wyznaczonym terminie na badanie i posiedzenie zespołu orzekającego.
34. Gdzie warto skorzystać z pomocy? Jakie placówki wsparcia są dostępne na terenie Polski?
Aktualnie istnieje wiele miejsc, gdzie można uzyskać specjalistyczną pomoc medyczną, społeczną czy zawodową. Istnieją interdyscyplinarne zespoły specjalistów działające przy specjalistycznych szpitalach, istnieje wiele instytucji pozarządowych, które służą szerokim spektrum pomocy dla osób będących w trakcie i po zakończeniu leczenia nowotworu piersi. Często w miejscach takich pracują specjaliści z różnych zakresów pomocy: psycholodzy, fizjoterapeuci, socjolodzy itd. W miejscach takich prowadzone są także zajęcia aktywizacji ruchowej, zawodowej, kulturalnej i społecznej. Niejednokrotnie również w takich miejscach uzyskać można szereg informacji, porad od osób, które w przeszłości przechodziły podobne wydarzenia i aktualnie posiadają liczne doświadczenia i wiedzę na temat postępowania profilaktycznego, medycznego i środowiskowego , którymi dzielą się z szerokim spektrum nowych odbiorców, osobom potrzebującym pomocy i wsparcia. Takimi instytucjami są m.in. stowarzyszenia grup wsparcia Amazonek działające na terenie całej Polski (aktualnie funkcjonuje ok. 200 klubów Amazonek na terenie całej Polski). Warto postarać się także o przyznanie orzeczenia o niepełnosprawności, które umożliwia korzystanie z wielu przywilejów w wielu zakresach codziennego życia.
35. Czym jest ośrodek „BREAST CANCER UNIT”?
Ośrodki referencyjne typu Breast Cancer Unit są wielodyscyplinarnymi ośrodkami leczenia nowotworu piersi. Specjalizują się w leczeniu raka piersi i skupiają w jednym miejscu doświadczonych specjalistów z zakresu chirurgii onkologicznej, onkologii klinicznej, radioterapii, patomorfologii, diagnostyki oraz posiadają zaplecze rehabilitacyjne i oferują profesjonalne wsparcie psychoonkologa. Dzięki tak kompleksowej i interdyscyplinarnej opiece ośrodki Breast Cancer Unit osiągają najlepsze wyniki leczenia raka piersi. W Polsce działa aktualnie tylko jedna placówka o statusie Breast Cancer Unit (w województwie Zachodniopomorskim).
36. Jakie są wymagania akredytacyjne dla ośrodków „BREAST CANCER UNITS”?
Specjalistów pracujących w wielodyscyplinarnych ośrodkach Breast Cancer Units obowiązuje wymóg organizowania cotygodniowych multidyscyplinarnych konsyliów z udziałem specjalistów różnych dziedzin, wprowadzeniu funkcji osobistego koordynatora pacjentki, który nadzoruje ścieżkę leczenia oraz przestrzeganiu odpowiedniego rygoru czasowego na badania diagnostyczne i procedury lecznicze. Zgodnie ze standardami stosowanymi przez placówki Breat Unit pacjentki otrzymują szczegółową informację o rozpoznaniu podczas bezpośredniej rozmowy z lekarzem, preferowane są zabiegi oszczędzające, a mastektomia zarezerowawana jest dla chorych, które preferują ten zakres operacji. Ważne jest również odpowiednie doświadczenie placówki, związane z wykonywaniem odpowiednio dużej ilości zabiegów i procedur medycznych.
Zgodnie z wytycznymi, jeden ośrodek typu Breast Cancer Unit powinien obejmować populację 350.000-650.000 mieszkańców. Oznacza to, że w 40-milionowym państwie powinna funkcjonować sieć kilkudziesięciu ośrodków referencyjnych specjalizujących się w kompleksowym leczeniu raka piersi. Tymczasem w Polsce funkcjonuje obecnie tylko jeden ośrodek typu Breast Cancer Unit, stacjonujący w Szczecinie.
37. Czym jest terapia celowana molekularnie?
Terapia celowana molekularnie (terapia personalizowana/ zindywidualizowana) stanowi nową i obiecującą formę leczenia onkologicznego, z którą wiąże się współcześnie szczególne nadzieje w zakresie poprawy skuteczności leczenia antynowotworowego oraz wydłużenia długości całkowitego przeżycia. Terapia celowana molekularnie to forma leczenia nowotworów zaliczana do chemioterapii, choć używa się w niej leków, które nie są typowymi cytostatykami. Jest ona oparta na lekach planowanych molekularnie, czyli takich, które wykorzystują swoiste mechanizmy komórkowe, blokując te mechanizmy albo receptory komórek nowotworowych. Przykładem metody celowanej stosowanej w celu wyłączenia nadaktywności białka jest Herceptyna – wykorzystywana w leczeniu jednego z typów raka piersi.

Pozostaję z nadzieją, że stworzony przewodnik będzie dobrą receptą na sprawne stawianie pierwszych kroków w zakresie leczenia i profilaktyki nowotworu piersi, a przystępność jego przekazu ułatwi zrozumienie treści związanych zaistnieniem choroby nowotworowej w życiu kobiety. Wierzę, że taka forma przekazu na zasadzie pytań i odpowiedzi sprawi, że zaczną spływać kolejne pytania, by zespół ekspercki mógł rozwiać wszelkie wątpliwości, służyć pomocą w tym trudnym okresie zmagań z chorobą oraz przez poszerzenie wiadomości i kompetencji każdej z zainteresowanym kobiet dotyczących leczenia, aktualnego profilu życia zawodowego, społecznego, zakresu i formy podejmowania aktywności fizycznej, zmienioną formą pracy organizmu, zmagań z skutkami zaburzeń pracy na poziomie komórkowym, narządów i układów ze względu na zaistnienie choroby nowotworowej w Waszym życiu, życiu kobiet.
  

poleć znajomemu drukuj skomentuj rss
Oceń artykuł:

Poczytaj również

  • Avatar

    2018-05-17 16:05:28

    Leczenie obrzęku limfatycznego w Polsce

    Jestem jedną z polskich Amazonek, która cierpi na obrzęk limfatyczny i choruje na zapalenie tkanki łącznej...
  • Avatar

    2018-05-17 16:01:05

    Nawracający ropień piersi

    Od roku walczę z nawracającymi ropniami, pierś cały czas mocno boli. Obecnie zastanawiam się nad usunięciem już całej...
  • Avatar

    2018-05-17 15:57:51

    Interpretacja przypadku

    Mam 46 lat. Rak piersi lewej, BRCA1/2 (-), podtyp potrójnie ujemny, indeks proliferacyjny ki67 w przedziale 80-90%,...