Ocena:
oceń

rozmiar czcionki

|

|

poleć

|

drukuj

|

forum

|

2008-02-14 00:00:00

Zagłodzić raka

Czy dzięki lekom nowej generacji większość nowotworów złośliwych stanie się wkrótce jedynie chorobami przewlekłymi?

Pierwszylek powodujący "zagłodzenie" rozrastającego się guza złośliwegozarejestrowała amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA).

Badania nad takim środkiem prowadzone były prawie od 30 lat, gdyuczeni wpadli na pomysł, że nowotwór można unieszkodliwić, jeślizablokuje się powstawanie odżywiających go naczyń krwionośnych. W 1998r. prof. Judah Folkman z Uniwersytetu Harvarda ogłosił, że udało mu sięzniszczyć raka u myszy dwoma białkami - endostatyną i angiostatyną -blokującymi dopływ krwi do nowotworu. Tak działający środek uznanowtedy za "przełom w leczeniu raka", ale dopiero niedawno zakończonopierwsze udane testy preparatu na ludziach.
Lek o nazwie avastinopracowała najsłynniejsza amerykańska firma biotechnologicznaGenentech. Analitycy oceniają, że avastin może być najlepszym produktemfirmy (miesięczna kuracja kosztuje 4,4 tys. dolarów). W ciągu pięciulat jego roczna sprzedaż wzrośnie - jak się szacuje - do 1,8 mlddolarów! FDA na razie zatwierdziła go jako tzw. lek pierwszego rzutustosowany jedynie u chorych z rakiem jelita grubego. Wiadomo jużjednak, że avastin wydłuża życie chorych cierpiących także inne groźnenowotwory złośliwe, m.in. wyjątkowo trudny w leczeniu rak nerki. Lektestowany jest również w terapii guzów złośliwych piersi, prostaty oraztrzustki i pęcherza moczowego.


Onkologia nadziei
Na całym świecietestowanych jest ponad sto leków biotechnologicznych, które nie niszcząkomórek rakowych, tak jak chemioterapia, lecz blokują ich rozwój napoziomie molekularnym. Zawierają substancje powstrzymujące działaniebiałek i enzymów odgrywających kluczową rolę w rozwoju poszczególnychrodzajów raka. Avastin hamuje działanie śródbłonkowego czynnika wzrostu(VEGF), białka stymulującego powstawanie naczyń krwionośnych różnychguzów. Preparat iressa blokuje działanie substancji EGFR u chorychcierpiących na tzw. niedrobnokomórkowego raka płuc. Z kolei erbitux,zarejestrowany niedawno w USA do leczenia chorych na raka jelitagrubego, blokuje tzw. naskórkowy czynnik wzrostu powodujący rozrostguza.
Tego rodzaju farmaceutyki nie będą panaceum, ale stosowanerazem z innymi lekami i metodami terapii antynowotworowej mogą znaczniezwiększyć skuteczność leczenia raka. - Pacjentom, którzy z powoduprzerzutów nowotworu żyli dotychczas rok czy dwa lata, będzie możnaprzedłużyć życie do pięciu, dziesięciu lat - uważa prof. CezarySzczylik z Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie. W bardziejoptymistycznym tonie wypowiada się prof. Andrew von Eschenbach,dyrektor National Cancer Institute w USA. Jego zdaniem, jeśli nadalbędzie dokonywał się taki postęp w badaniach nad nowymi środkami, wielenowotworów przestanie być chorobami śmiertelnymi - staną się jedynieschorzeniem przewlekłym, takim jak cukrzyca. Eschenbach uważa, żebędzie to możliwe za 10-15 lat. - Takie efekty leczenia udało się jużuzyskać u dzieci - jesteśmy w stanie uratować 70 proc. cierpiących nachoroby nowotworowe maluchów - mówi prof. Jerzy R. Kowalczyk, szefKliniki Hematologii i Onkologii Dziecięcej Akademii Medycznej wLublinie. W latach 70. można było wyleczyć jedynie pojedyncze przypadkiostrej białaczki limfoblastycznej u dzieci, dziś skuteczność terapiisięga 90 proc. (w wypadku chłoniaków nieziarniczych - 83 proc.).

Wróżenie z genów
Onkolodzywielokrotnie już zapowiadali zwycięstwo medycy nad rakiem. W latach 50.James Watson, współodkrywca kodu genetycznego, prognozował, że dziękigenetyce będzie można opracować lek na raka w ciągu pięciu lat. W 1971r. prezydent USA Richard Nixon ogłosił "wojnę z rakiem". Amerykańscyuczeni mieli się uporać z tą chorobą najpóźniej do końca minionegostulecia. - Okazało się, że odmiennej strategii leczenia wymaga nietylko każda choroba nowotworowa, ale nawet różne przypadki tego samegonowotworu - mówi prof. Wiesław Jędrzejczak, szef Kliniki HematologiiAkademii Medycznej w Warszawie. Skłonność do przerzutów guza nieujawnia się wraz z rozwojem raka, jak do niedawna sądzono, lecz odpoczątku jest w nim zakodowana (decyduje o tym aktywność określonychgenów komórek nowotworowych). Takie "profilowanie genetyczne" rakapozwala lepiej dobrać leki do konkretnych przypadków. Na przykład u 30proc. kobiet cierpiących przed menopauzą na raka piersi kluczową rolę wrozmnażaniu się komórek nowotworowych odgrywa receptor HER2. U tychpacjentek szanse wyleczenia lub przynajmniej przedłużenia życiazwiększa podanie dostępnej również w Polsce herceptyny. Ten lek,opracowany przez firmę Genentech, zawiera tzw. monoklonalneprzeciwciała wyszukujące i blokujące krążące we krwi komórkinowotworowe zawierające receptor HER2.
- Coraz częściej pojawiająsię leki, które wyłączają pojedyncze elementy skomplikowanychmolekularnych mechanizmów powstawania i rozwoju różnego typunowotworów, jakie poznano w ostatnich 20 latach - mówi prof. Szczylik.To dzięki temu postępowi onkolodzy uratowali życie amerykańskiegokolarza Lance'a Armstronga, u którego w 1996 r. podczas badańkontrolnych wykryto zaawansowanego raka jąder. Lekarze dawali mujedynie 20 proc. szans przeżycia, bo miał już przerzuty do jamybrzusznej, płuc i mózgu. Po usunięciu największych ognisk nowotworu izastosowaniu intensywnej chemioterapii Armstrong powrócił do czynnegouprawiania sportu. W ubiegłym roku piąty raz z rzędu wygrał prestiżowywyścig Tour de France.



Uleczalne nowotwory
Jeszczeniedawno nie było żadnego skutecznego środka w leczeniu przewlekłejbiałaczki szpikowej i raka podścieliska przewodu pokarmowego (GIST).Dziś glivec pomaga większości pacjentów cierpiących na te schorzenia.Przewlekła białaczka szpikowa może się nawet stać pierwszą całkowiciewyleczalną chorobą nowotworową - ocenia Amerykańskie TowarzystwoOnkologii Klinicznej (ASCO). Tzw. koktajle leków pozwolą za kilka latznacznie wydłużyć życie ludzi cierpiących na najczęściej występującenowotwory, takie jak rak płuca, jelita grubego oraz prostaty.
Zakilka tygodni będą dostępne pierwsze szczepionki pomocne w leczeniuraka prostaty i raka nerki. W Kanadzie, Europie i USA testuje się okołopięćdziesięciu tego typu preparatów, zawierających substancjepobudzające układ odpornościowy do walki z nowotworem. W Polsceuruchomiono fabrykę produkującą szczepionkę przeciw czerniakowi,opracowaną przez prof. Andrzeja Mackiewicza z Wielkopolskiego CentrumOnkologicznego w Poznaniu. Nową nadzieją jest również opracowana wChinach pierwsza terapia genowa, która pod koniec marca będzie dostępnaw USA i Europie. Ta metoda polega na wstrzyknięciu do guzakontrolującego prawidłowe rozmnażanie się komórek nowotworowych genup53, którego mutacja jest jedną z głównych przyczyn większości odmianraka. - Taka genoterapia na razie jest stosowana u chorych na rakagłowy i szyi, ale już wkrótce będą mogli z niej korzystać równieżludzie cierpiący na inne rodzaje nowotworów złośliwych - powiedział"Wprost" Zhaohui Peng, główny twórca tej metody i prezes firmybiotechnologicznej SiBiono GeneTech w Shenzhen (w prowincji Guangdong).

Rak nie wyrok
W wielu krajach stopniowozmniejsza się liczba zgonów spowodowanych chorobami nowotworowymi. WSzwajcarii ryzyko śmierci z powodu raka od 1950 r. wśród mężczyznspadło o 15-20 proc., a u kobiet nawet o 30-40 proc. W WielkiejBrytanii w ostatnich 25 latach liczba zgonów wywołanych rakiemzmniejszyła o 12 proc. (choć jednocześnie wzrosła liczba chorych).Podobnie jest w USA, gdzie w ostatnich dziesięciu latach liczba zgonówna nowotwory spadła o 7,2 proc. Skuteczność leczenia nowotworów wzrosłatam do 62 proc. - jest ponaddwukrotnie większa niż w Polsce! Udało siętego dokonać dzięki wykrywaniu choroby nowotworowej we wczesnym etapierozwoju, kiedy leczenie jest najbardziej skuteczne. Nawetnajnowocześniejsze leki, takie jak środki biotechnologiczne nowejgeneracji, nie dają gwarancji wyleczenia, jeśli choroba diagnozowanajest w ostatnim etapie jej rozwoju.
źródło: Tygodnik "Wprost", Nr 1112 (21 marca 2004)
poleć znajomemu drukuj skomentuj rss
Oceń artykuł:

Autor

Zbigniew Wojtasiński

Poczytaj również

  • Avatar

    2018-06-19 15:59:31

    Symetryzacja piersi

    W zeszłym roku w lipcu przeszłam operacje oszczędnościową piersi lewej. 1 listopada zakończyłam radioterapię. W wyniku...
  • Avatar

    2018-06-19 15:55:19

    Wypadanie włosów w trakcie hormonoterapii

    Mam 65 lat, w 2014 r. miałam wykonaną obustronną mastektomię - rak piersi hormonozależny, węzły czyste. Przeszłam...
  • Avatar

    2018-06-15 10:04:08

    Mastektomia z jednoczasową rekonstrukcją

    W lipcu minie rok od operacji - mastektomia z jednoczasową rekonstrukcją. Jestem zadowolona z efektów, chociaż po...