Nadmiar witamin może zwiększać ryzyko raka

Przeciwutleniacze (inaczej antyoksydanty) to związki, które neutralizują w naszym organizmie wolne rodniki – bardzo aktywne cząsteczki powstające jako produkt przemiany materii, a także pod wpływem działania czynników zewnętrznych, np. promieniowania UV.

Ponieważ wolne rodniki uszkadzają komórki i tkanki, już wiele lat temu wysunięto hipotezę, że mogą one w istotny sposób przyspieszać starzenie, a także przyczyniać się do wielu groźnych schorzeń, np. układu krążenia czy nowotworów. Teoria ta przyczyniła się w dużym stopniu do rozpowszechnienia preparatów z przeciwutleniaczami, takimi jak witamina E i C.

Producenci reklamują zawierające je suplementy, jako remedium na starzenie i wiele schorzeń podeszłego wieku. Jednak ostatnio coraz więcej badań wskazuje, że stosowanie takich preparatów, zwłaszcza w nadmiarze, nie pomaga w dłuższym i zdrowszym życiu, a może wręcz szkodzić. Niebezpieczeństwo związane z wysokimi dawkami przeciwutleniaczy naukowcy z Centrum Medycznego Cedars-Sinai w Los Angeles odkryli przypadkowo w trakcie badań nad komórkami macierzystymi ludzkiego mięśnia sercowego.

Komórki hodowane na szalkach w laboratorium są eksponowane na kilkakrotnie wyższe stężenie tlenu niż w organizmie, co nasila procesy utleniania. Prowadzący badania dr Marban i jego koledzy zaobserwowali, że w tych warunkach w komórkach macierzystych serca częściej pojawiają się niekorzystne zmiany genetyczne, które uniemożliwiają wykorzystanie tych komórek w medycynie regeneracyjnej. Badacze próbowali znaleźć sposób na zredukowanie nieprawidłowości i dodali wysokie dawki przeciwutleniaczy do pożywki, w której hodowano komórki.

Spowodowało to znaczny spadek poziomu wolnych rodników w komórkach, ale liczba zaburzeń dotyczących chromosomów niespodziewanie wzrosła. Dalsze testy na komórkach macierzystych serca oraz na ludzkich zarodkowych komórkach macierzystych pozwoliły ustalić, że przeciwutleniacze chronią DNA przed uszkodzeniami tylko w niskich dawkach, a w wyższych nasilają wspomniane uszkodzenia.

Dr Marban podkreśla zarazem, że odkrycie jego zespołu odnosi się wyłącznie do stosowanych w nadmiarze suplementów diety, a nie żywności naturalnie bogatej w przeciwutleniacze, jak warzywa, owoce, orzechy.