Rak piersi potrójnie negatywny - jak leczyć, gdy brakuje standardów?

Rak piersi jest jednym z najczęstszych powodów umieralności kobiet w Polsce. Każdego roku notuje się około 15 tysięcy nowych zachorowań.

U około 10 do 15 proc. chorych na raka piersi rozpoznawany jest tzw. potrójnie negatywny rodzaj raka. Ten typ nowotworu charakteryzuje się brakiem receptorów estrogenowych, progestagenowych i fizjologiczną zawartością receptora HER2 na swej powierzchni. Jest to bardziej agresywna postać raka piersi niż raka z ekspresją receptorów hormonalnych – podają w materiałach informacyjnych specjaliści z Polskiego Towarzystwa Badań nad Rakiem Piersi.

Leczenie potrójnie negatywnego raka piersi zależy od stopnia zaawansowania choroby. Na wybór terapii ma wpływ obecność przerzutów, wielkość nowotworu pierwotnego oraz wynik szczegółowych badań patologicznych, takich jak stopień złośliwości nowotworu, określający szybkość podziału komórek nowotworowych. W leczeniu potrójnie negatywnego raka piersi wykorzystywane są metody chirurgiczne, radioterapia i chemioterapia. W terapii chorych na TNBC ważne jest zahamowanie procesu powstawania sieci naczyń krwionośnych dostarczających pokarm do tkanek guza, tzw. angiogenezy.

Możliwości terapeutyczne są jednak tu bardzo niewielkie. Nie ma dużego arsenału leków, z których można skorzystać - nie może to być ani terapia hormonalna, ani leki działające na HER2. Dlatego średni czas przeżycia w tej grupie ciągle jest krótszy niż u chorych z innymi rodzajami raka piersi.

Metodą pozwalającą ustalić rodzaj guza oraz pozyskać wartościowe informacje nt. czynników wpływających na jego wzrost, jest charakterystyka biologiczna komórki nowotworowej. Patolog oglądając pod mikroskopem tkankę pobraną podczas biopsji, może ocenić obecność lub brak receptorów na zewnętrznej powierzchni komórek guza. W przypadku receptorów hormonalnych, stosuje się znaczniki, które łączą się z receptorami na powierzchni komórek raka. Stan receptora HER2 oznacza się metodą IHC (immunohistochemiczną) polegającą na określeniu ilości białka HER2, na powierzchni komórki nowotworowej (skala czterostopniowa HER2 0,1,2,3).

Status receptorów hormonalnych i HER2 jest jednym z kluczowych czynników decydujących o wyborze stosowanego leczenia. Brak wiedzy na temat stanu receptorów może spowodować wybór terapii o gorszej skuteczności lub dalszy rozwój nowotworu. W przypadku pacjentek, u których zdiagnozowano potrójnie negatywnego raka piersi, leki celowane oddziałujące na receptor estrogenowy (ER), progesteronowy(PgR) oraz HER2, nie będą skuteczne.

W opinii doc. Tadeusza Pieńkowskiego z Centrum Onkologii w Warszawie, pewne nadzieje na przyszłość dla chorych z potrójnie negatywnym guzem piersi dają badania nad inhibitorami enzymu PARP, który bierze udział w naprawie DNA komórek.

Jak podają specjaliści z Polskiego Towarzystwa Badań nad Rakiem Piersi i organizacji pacjenckich, terapia pacjentek z potrójnie negatywnym rakiem piersi jest trudna nie tylko ze względu na nietypową charakterystykę biologiczną komórek guza, ale także na brak standardów leczenia systemowego tej grupy chorych.

Niekiedy podanie pacjentce nowoczesnych leków wiąże się z koniecznością złożenia indywidualnego wniosku do płatnika z prośbą o zgodę na leczenie wskazanym przez lekarza preparatem.

Wspomniana procedura ubiegania się o leczenie odbywa się w ramach chemioterapii niestandardowej, do której dostęp jest nadal znacznie utrudniony. Często zdarza się, że pacjentki w jednej części kraju otrzymują zgodę na leczenie, w innej części nie, jak w przypadku województw pomorskiego czy śląskiego, w których dostęp do nowoczesnego leczenia jest wyraźnie gorszy niż w pozostałych regionach. Nawet jeśli płatnik wyrazi zgodę na terapię, pacjentki narażone są na wydłużające się procedury, co w przypadku agresywnego, szybko postępującego nowotworu może przekreślić szanse w walce z chorobą.