Ocena promieniowrażliwości może pomóc pacjentom przed radioterapią

Taki wskaźnik szczególnie przyda się pacjentom oczekującym na radioterapię lub osobom pracującym z materiałami promieniotwórczymi.

Jak wyjaśniają PAP specjalistki, ich metoda opiera się na badaniu częstości występowania tzw. złamań chromatydowych w limfocytach krwi obwodowej.

Charakterystycznym skutkiem działania promieniowania jonizującego na organizm jest przerwanie podwójnych łańcuchów DNA. Z połączenia dwóch rozerwanych przez promieniowanie części łańcucha DNA powstaje bardzo charakterystyczna, łatwa do zaobserwowania struktura, specyficzna dla promieniowania jonizującego. Właśnie tych struktur będą szukały badaczki.

"Nie jesteśmy jednakowo wrażliwi na działanie różnych czynników zewnętrznych - w tym promieniowania - które mogą oddziaływać na nasze DNA. Jest to uwarunkowane genetycznie i każdy człowiek ma trochę inną promieniowrażliwość, czyli odpowiedź organizmu na działanie promieniowania" - powiedziała PAP dr Maria Kowalska.

W CLOR przebadano do tej pory 19 zdrowych osób. Wśród nich 16 osób - czyli 81 proc. badanych - stanowiły osoby "normalnie promieniowrażliwe", a 3 osoby - 19 proc. - określono jako ponadprzeciętnie wrażliwe.

Aby sprawdzić promieniowrażliwość poszczególnych osób, naukowcy pobierają od nich krew, a następnie napromieniują ją w warunkach laboratoryjnych. "Nie jest to badanie trudne, a bardzo pożyteczne" - ocenia dr Kowalska.

"Wskazanie, jak bardzo poszczególne osoby różnią się między sobą promieniowrażliwością, umożliwi ocena częstości złamań chromatydowych w limfocytach krwi obwodowej po napromienieniu krwi metodą in vitro" - wyjaśnia.

Jak podkreślają badaczki, metoda może być szczególnie przydatna dla osób czekających na radioterapię. "Dotychczas większość ośrodków, które podają radioterapię stosuje ją standardowo, co znaczy, że każdy pacjent dostaje taką samą dawkę promieniowania. Ponieważ przy niszczeniu komórek nowotworowych niszczone są również komórki zdrowe, pacjent promieniowrażliwy bardziej odczuje uboczne skutki radioterapii" - dodają.

Tymczasem osoby promieniowrażliwe mogłyby otrzymać mniejszą dawkę promieniowania. Można by było ją również rozciągnąć w czasie, by oszczędzić zdrowe tkanki. "Często w wyniku napromienienia guz zostaje zniszczony, ale sam pacjent ciężko znosi radioterapię, bo poziom limfocytów gwałtownie mu spada" - zauważa mgr Szymańska.

"Metoda stosowana w CLOR została opracowana w Centrum Badań Jądrowych Demokritos w Atenach i jest stosowana również w innych krajach. My przeniosłyśmy ją na nasz grunt i staramy się zainteresować nią ośrodki onkologiczne skłonne do wprowadzenia radioterapii dobieranej indywidualnie dla każdego pacjenta" - mówi dr Kowalska.

Zdaniem badaczek, ocena indywidualnej promieniowrażliwości mogłaby również zainteresować osoby myślące o pracy w warunkach narażenia radiacyjnego. "Dużo mówi się dziś o rozwoju energetyki jądrowej w Polsce, więc wszyscy, którzy myślą o związaniu swojej kariery zawodowej z tą dziedziną mogliby sobie taki test zrobić" - oceniają ekspertki.

"W przypadku podwyższonej promieniowrażliwości, w celu potwierdzenia tego faktu i znalezienia ewentualnej przyczyny, powinno się jednak przeprowadzić dużo bardziej szczegółowe badania molekularne" - zaznacza dr Kowalska.

PAP - Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

agt/kap/