Ocena:
oceń

rozmiar czcionki

|

|

poleć

|

drukuj

|

forum

|

2017-10-16 12:30:00

Europejski Kodeks Walki z Rakiem - uzasadnienie epidemiologiczne dla zaleceń (część 2)

Europejski kodeks walki z rakiem jest inicjatywą Komisji Europejskiej mającą na celu informowanie obywateli o działaniach, które mogą podjąć w odniesieniu do siebie lub swojej rodziny, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka. Każde z dwunastu zaleceń powstało na podstawie analizy aktualnej wiedzy z zakresu epidemiologii nowotworów, czynników ryzyka ich występowania oraz wpływu czynników ochronnych. 

Zalecenie nr 6: Jeśli pijesz alkohol dowolnego rodzaju, ogranicz jego spożycie. Abstynencja pomaga zapobiegać nowotworom
Picie alkoholu jest trzecim w kolejności czynnikiem ryzyka występowania chorób oraz umieralności w Europie. Kontynent europejski jest regionem charakteryzującym się najwyższym spożyciem alkoholu w skali całego świata, ze średnią konsumpcją ponad dwukrotnie przewyższającą średnie światowe spożycie (10.7 litra czystego alkoholu na osobę w wieku >=15 lat). Picie alkoholu odpowiada za około 3% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet oraz około 10% zachorowań u mężczyzn. Spożywanie alkoholu związane jest przyczynowo z nowotworami złośliwymi jamy ustnej, gardła, krtani, przełyku, wątroby, jelita grubego i odbytnicy oraz nowotworami piersi (nawet przy niskim oraz umiarkowanym spożyciu). W przypadku nowotworów górnego odcinka przewodu pokarmowo-oddechowego połączenie picia alkoholu i palenia papierosów skutkuje zwielokrotnieniem ryzyka zachorowania. Przy najwyższym poziomie ekspozycji na alkohol i dym papierosowy ryzyko zachorowania jest 14-krotnie wyższe niż przy braku ekspozycji. Wyniki badań analizujących wpływ picia alkoholu na ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy piersi wskazują na 10% wzrost ryzyka zachorowania przy wzroście spożycia o każde 10 gramów czystego alkoholu dziennie.
Kilka mechanizmów biologicznych wyjaśnia kancerogenność alkoholu, wśród których wpływ etanolu i jego kancerogennego metabolitu, aldehydu, odgrywają główną rolę. W przypadku nowotworów piersi etanol działa zarówno jako kancerogen, jak również promotor dla istniejących komórek nowotworowych. Spożywanie alkoholu wpływa na wzrost poziomu hormonów (androgenu i estrogenu), co jest istotnym mechanizmem w procesie kancerogenezy nowotworów piersi.
Redukcja spożycia alkoholu w populacji europejskiej spowodowałaby istotne obniżenie ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe. Ryzyko zachorowania dla mężczyzn spożywających poniżej 2 drinków dziennie (< 20 gram czystego alkoholu) oraz kobiet spożywających poniżej jednego drinka dziennie (< 10 gramów czystego alkoholu) jest o 6% niższe w stosunku do osób pijących więcej alkoholu. Przy wysokim spożyciu alkoholu (>= 4 drinki dziennie), istotne ograniczenie spożycia (do < 1 drinka dziennie) może spowodować 21% redukcję ryzyka zachorowania na nowotwór wątroby, 31% redukcję ryzyka nowotworów jelita grubego i odbytnicy oraz 30% redukcję ryzyka nowotworów piersi.

Zalecenie nr 7: Unikaj zbyt częstej ekspozycji na promieniowanie słoneczne, szczególnie w dzieciństwie. Używaj odzieży i filtrów ochronnych. Nie korzystaj ze solariów
Promieniowanie ultrafioletowe (UV) jest częścią elektromagnetycznego spektrum emitowanego naturalnie przez słońce lub przez sztuczne urządzenia do opalania się (solaria). Ilość promieniowania słonecznego docierającego do powierzchni zmieni uzależniona jest od wielu czynników. Najważniejszym z nich jest pora dnia, latem 20-30% dziennej dawki UV dociera do ziemi w godzinach 11-13, a 75% między godziną 9 a 15. Innymi elementami różnicującymi narażenie na promieniowanie słoneczne są: szerokość geograficzna, wysokość nad poziomem morza, poziom i rodzaj chmur, odbicie powierzchniowe oraz zanieczyszczenie powietrza.
Promieniowanie UV jest główną przyczyną zachorowań na nowotwory skóry, w tym czerniaka złośliwego skóry. W 2009 roku Międzynarodowa Organizacja do Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła promieniowanie słoneczne oraz promieniowanie UV ze sztucznych urządzeń do czynników kancerogennych dla człowieka (grupa 1). Nowotwory skóry są najczęściej występującym nowotworem u osób z jasną karnacją skóry. Czerniak złośliwy stanowi 5-10% wszystkich zachorowań na nowotwory skóry, 80-85% nowotworów skóry to nowotwory podstawnokomórkowe, 15-20% nowotwory kolczystokomórkowe. W populacji brytyjskiej oszacowano, że promieniowanie UV odpowiada za 3.4% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe u mężczyzn oraz 3.5% zachorowań u kobiet. Szacunek ten jest porównywalny dla innych europejskich krajów.
Mechanizm kancerogennego wpływu promieniowania UV jest dobrze poznany. Szczególnie negatywny wpływ ma ekspozycja w dzieciństwie. Narażenie na promieniowanie UV jest modyfikowane przez indywidualne zachowanie, a poziom ekspozycji może być obniżony poprzez poszukiwanie cienia w porach najsilniejszego wpływu promieniowania słonecznego, odpowiedni ubiór oraz używanie filtrów przeciwsłonecznych. Narażenie na promieniowanie UV pochodzenia naturalnego może być ograniczone, ale nie może go zupełnie wyeliminować. Kompletne ograniczenie ekspozycji na promieniowanie UV nie jest celem profilaktyki ze względu na pozytywne efekty jego wpływu (źródło witaminy D, zdrowotny wpływ aktywności na świeżym powietrzu). Promieniowanie słoneczne jest głównym źródłem witaminy D, której jedynie niewielka ilość uzyskiwana jest z diety. Pozytywny wpływ promieniowania UV może zostać jednak osiągnięty również przy unikaniu nadmiernego narażenia na promieniowanie słoneczne i nie korzystanie ze solariów.


Zalecenie nr 8: W miejscu pracy chroń się przed ekspozycją na czynniki kancerogenne poprzez stosowanie się do przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

W czasie trwania życia każdy człowiek eksponowany jest na szereg zanieczyszczeń środowiskowych z różnych źródeł (miejsce zamieszkania, środowisko pracy, otoczenie zewnętrzne). Zanieczyszczenie środowiska, związane głownie z transportem i przemysłem, powoduje wzrost zachorowalności na nowotwory złośliwe płuca, nawet w miejscach, gdzie emisja zanieczyszczeń jest poniżej norm dopuszczalnych w krajach Unii Europejskiej (UE). Dodatkowo zanieczyszczenia o potencjalnie kancerogennym wpływie mogą znajdować się także w wodzie i pożywieniu (pestycydy, zanieczyszczenia przemysłowe i z gospodarstw domowych).
Zanieczyszczenie środowiska dotyczy całej populacji i nie jest monitorowane przez poszczególnych jej przedstawicieli. Niektóre zanieczyszczenie dotyczą całej populacji (zanieczyszczenie powietrza), inne są ograniczone do małych regionów (zanieczyszczenia przemysłowe). Zanieczyszczenie powietrza, szczególnie zewnętrznego, jest głównym problem zdrowotnym związanym z zanieczyszczeniem środowiska w krajach europejskich. Zanieczyszczenie środowiska zewnętrznego, nawet przy niskim poziomie ekspozycji, jest istotnym problemem zdrowotnym ze względu na fakt narażanie dużej części populacji na ten czynnik ryzyka. Najnowsze badania Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wskazują, że odsetek nowotworów złośliwych płuca w 28 krajach EU (włączając Chorwację), za które odpowiada zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego oraz wewnętrznego związanego z ogrzewaniem mieszkań, wynoszą odpowiednio 7.27% oraz 1.25% co oznacza 20 268 zgonów z powodu zanieczyszczenia powietrza zewnętrznego oraz 3 482 zgonów z powodu zanieczyszczenia powietrza wewnętrznego rocznie.
Zarówno zanieczyszczenie powietrza zewnętrznego, jak również zanieczyszczenie pyłem zawieszonym (PM), zostały sklasyfikowane jako kancerogenne dla człowieka i zaliczone do grupy 1 według kancerogenności. Na podstawie badania przeprowadzonego w 17 krajach europejskich wykazano, że wzrost stężenia pyłu zawieszonego w powietrzu o 10 µg/m3 wiąże się ze wzrostem ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy płuca o 22% w przypadku pyłu zawieszonego PM10 oraz o 40% w przypadku pyłu zawieszonego PM2.5. Do grupy 1 kancerogenności zaliczone zostały również spaliny z silników dieslowych, benzen oraz policykliczne węglowodory aromatyczne (PAHs). Źródłem PAHs oraz pyłu zawieszonego są min. zanieczyszczenia pochodzące z ogrzewania mieszkań węglem. Źródłami czynników kancerogennych są zanieczyszczenia wody i żywności: pestycydy, związki chemiczne pochodzenia przemysłowego i z gospodarstw domowych, metale, farmaceutyki. Do zanieczyszczenia środowiska zewnętrznego i wewnętrznego przyczynia się także bierne palenie papierosów.
Ekspozycja w miejscu pracy ma związek z czynnikami kancerogennymi występującymi w miejscu zatrudnienia. Do nowotworów, dla których ekspozycja w miejscu pracy może być czynnikiem ryzyka należą głównie nowotwory płuca, skóry (z wyjątkiem czerniaka złośliwego), pęcherza moczowego oraz mezotelioma. Ekspozycja na kancerogeny w miejscu pracy jest zwykle wyższa niż ekspozycja na kancerogenny w ogólnym środowisku. Do najczęstszych nowotworów złośliwych związanych z ekspozycją w miejscu pracy (z odsetkiem zachorowań, za który odpowiada środowisko zatrudnienia powyżej 2%) należą nowotwory płuca, części nosowej gardła, pęcherza moczowego, krtani, przełyku, żołądka, zatok przynosowych, skóry, mezotelioma oraz mięsak tkanek miękkich. Do czynników kancerogennych odpowiedzialnych za większość nowotworów złośliwych związanych ze środowiskiem pracy należą: azbest, oleje mineralne, krzemionka krystaliczna, wyziewy z silników dieslowych, PAHs ze smoły węglowej, dioksyny, tetrachloroetylen, arsen, silne nieorganiczne mgły kwasów. Podwyższone ryzyko zachorowania na nowotwory złośliwe w związku z wykonywaną pracą zawodową obserwuje się w zawodzie malarza.

Zalecenie nr 9: Dowiedz się, czy w domu jesteś narażony na naturalne promieniowanie spowodowane wysokim stężeniem radonu. Podejmij działania na rzecz zmniejszenia jego poziomu
Promieniowanie jonizujące to wszystkie rodzaje promieniowania, które wywołują jonizację materii poprzez wybijanie elektronów z powłok elektronowych atomów, co prowadzi do przemian chemicznych, włącznie ze zmianami w DNA komórek. Promieniowanie jonizujące zostało skalsyfikowane jako kancerogenne dla człowieka (grupa 1).
Dla każdej osoby absolutny i relatywny wpływ promieniowania różnego pochodzenia zależy do wielu czynników, w tym od miejsca zamieszkania (ekspozycja na radon, promieniowanie kosmiczne), ekspozycji na promieniowanie związane z procedurami medycznymi (badania rentgenowskie, tomografia komputerowa), ekspozycji w miejscu pracy, spożywanych produktów. Każdy jest eksponowany na promieniowanie jonizujące pochodzące ze źródeł naturalnych. W skali świata średnioroczna ekspozycja na promieniowanie jonizujące wynosi 3 mSv na osobę. Jego źródłem są: radon (41.6%), procedury medyczne (19.8%), miejsce zamieszkania/gleba (15.8%), promieniowanie kosmiczne (12.9%), pożywienie i woda pitna (9.6%), inne źródła wytworzone przez człowieka (0.4%).
Biorąc pod uwagę środowiskową ekspozycję na promieniowanie jonizujące, głównym jego źródłem dla większości ludzi jest naturalnie występujący radon, na którego długotrwała ekspozycja jest istotnym czynnikiem ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy płuca. Najważniejszym źródłem ekspozycji na radon jest miejsce zamieszkania, gdzie stężenie radonu jest zróżnicowane w krótkich okresach w zależności od pomieszczenia, pory roku oraz pory dnia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że dla różnych populacji, odsetek zachorowań na nowotwory płuca związany z ekspozycją na radon zawiera się w przedziale 3-14%, w tym dla Europy około 9%. W analizie dotyczącej narażenia na radon w miejscu zamieszkania, zaobserwowano około 10% wzrost ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy płuca przy stężeniu radonu na poziomie 100 Bq/m3 oraz około 20% wzrost ryzyka przy stężeniu 200 Bq/m3. W Polsce średnie stężenie radonu wynosi 8 Bq/m3 z najwyższą koncentracją w okolicach Jeleniej Góry.
Ekspozycja na niejonizujący typ promieniowania (charakteryzujący się zbyt małą energią, aby wywołać jonizację materii), do którego zaliczają się pola magnetyczne i elektryczne o skrajnie niskiej częstotliwości a także pole elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej, nie wiąże się ze wzrostem ryzyka zachorowania na nowotwory złośliwe.

na podstawie: http://www.sciencedirect.com/science/journal/18777821/39/supp/S1?sdc=2

poleć znajomemu drukuj skomentuj rss
Oceń artykuł:

Poczytaj również

  • Avatar

    2021-05-07 12:56:40

    Czy leczenie jest prawidłowe

    Mastektomia w 2015 r. Obecny wiek 50 lat. Stopień złośliwości G1, stopień zawansowania pT1cpN(sn)0R0, ki67 >10%. Od...
  • Avatar

    2021-05-04 12:36:43

    Czy leczenie jest prawidłowe

    Proszę o analizę wyników i ewentualnie informację czy jest dobrze dobrane leczenie, czy można coś dodać? Lat 38,...
  • Avatar

    2021-05-04 12:33:22

    Powrót miesiączki - cd.

    Kontynuacja pytania "Powrót miesiączki" z 30 kwietnia 2012 r.   Pytałam swojego onkologa...